Sędzia i jego rola podczas trwania zawodów piłki nożnej
jaką funkcję pełni na boisku sędzia?

Jak powszechnie wiadomo, zawody piłki nożnej rozgrywane są w obecności wyznaczonych przedstawicieli PZPN-u, jak i związków okręgowych piłki nożnej. Są to sędziowie, oraz niekiedy obserwatorzy, którzy czuwają nad pracą sędziów. Skupmy się jednak na roli sędziego, który pełni równie ważną rolę w widowisku sportowym, nie mniejszą niż sami zawodnicy i kibice.

Jego rola polega na obserwacji i egzekwowaniu przepisów gry w piłkę nożną, oraz sprawnym i bezkolizyjnym poruszaniu się po boisku w celu sprawiedliwej i dokładnej analizy zachowań zawodników, jak i osób uprawnionych do przebywania na ławce rezerwowych. W niższych ligach, tj. C, B klasach występuje tylko jeden arbiter, który do pomocy ma jedynie wyznaczonych przez siebie asystentów tzw. przygodnych. Są to najczęściej kibice przybyli na stadion w celu obejrzenia meczu, bądź też zawodnicy rezerwowi drużyn które mają rozgrywać zawody sportowe. Jak się oczywiście możemy domyślić, taki asystent nie wniesie zbyt wielkiego wkładu w nasze decyzje podejmowane w trakcie spotkania, z uwagi na ograniczoną wiedzę na temat nie tylko samych przepisów gry, ale i interpretacji tychże przepisów. Bardzo często stanowi to problem dla młodego sędziego, gdyż sam nie jest w stanie dostrzec wszystkich przewinień, które z pewnością zostałyby zauważone przez profesjonalnych sędziów-asystentów (związkowych), głównym problemem jest tu ocena spalonego i pozycji spalonej. Przeoczenie takiego zachowania, które stoi w sprzeczności z przepisami gry w piłkę nożną bardzo często wywołuje nieproszone odzywki, okrzyki, czy też zachowania wśród publiczności, prowadzące najczęściej do nerwowej atmosfery, lub w najgorszym wypadku do burd na stadionach. Oczywiste jest też, że czym wyższa klasa rozgrywkowa, tym większe zainteresowanie danym wydarzeniem sportowym w okolicy, co wiązać się może z podwyższonym ryzykiem podczas meczu.

Zadaniem sędziego jest takie poprowadzenie zawodów w taki sposób, żeby nikt nie miał wątpliwości co do jego wiedzy, umiejętności i poprawności interpretowania przepisów. Jak możemy zauważyć na polskich boiskach (będąc na nich w roli widza, kibica) sędziowie nie zawsze radzą sobie z poprawnym prowadzeniem zawodów. Bardzo często zdarza się w rozgrywkach, a szczególnie na szczeblu centralnym (występują tam trójki sędziowskie, lub czwórki), że w złej interpretacji danego przewinienia pomaga, swoją błędną decyzją sędzia-asystent. Jednakże częste reakcje kibiców, rzekomo znających się na tym sporcie, są nad wymiar przesadzone, lub wynikają po prostu z niewiedzy. Takie wulgarne, bezczelne i aroganckie zachowanie kibiców, piłkarzy czy też trenów i kierowników drużyn, wywiera wielką presje na sędziach, co może pod wpływem nerwów i podnoszenia się poziomu adrenaliny wpływać niekorzystnie na przebieg spotkania i decyzje podejmowane przez prowadzącego je arbitra. Wywnioskować z tego można, iż aspekt psychologiczny ma tutaj kolosalne znaczenie. Moim zdaniem i zdaniem wielu znanych mi sędziów zasadnym wydawałoby się, ażeby kandydaci na sędziów oprócz podstawowych egzaminów, przechodzili testy predyspozycyjne, połączone z badaniami psychologicznymi. Pozwolą one określić próg i granice napięcia emocjonalnego, na które może być narażony kandydat podczas prowadzenia zawodów sportowych i w jaki sposób sobie z nimi poradzi bez okazywania po sobie negatywnych zachowań, które mogłyby wpłynąć na przebieg spotkania.

Często w parze z predyspozycjami psychologicznymi kandydata na sędziego, bądź też już samego sędziego, stoi również przygotowanie fizyczne do sezonu. Profesjonalny sędzia, nieważne jakiego szczebla rozgrywek, powinien, a nawet musi przeprowadzać codzienne treningi biegowe, oraz ćwiczenia ogólnorozwojowe dla utrzymania ciała w dobrej kondycji, a także po to, aby swobodnie i nieociężale poruszał się za akcją i miał dokładny przekrój wydarzeń na boisku. Wielu sędziów nie stosuje takich praktyk, szczególnie sędziowie niższych lig, przez co w wielu spotkaniach dochodzi do kontrowersyjnych i spornych sytuacji. Również ważnym argumentem przemawiającym za tym, że dany kandydat będzie lepszym materiałem na sędziego, jest fakt, że uprawiał ten sport kiedyś i miał z nim styczność przez dłuższy okres czasu jako zawodnik. Sędzia, będący w przeszłości piłkarzem ma lepszy przegląd sytuacji na boisku, potrafi szybciej zareagować na dane zdarzenie i wie także kiedy należy poczekać z gwizdkiem - tzw. korzyść. Gro sędziów reaguje elektrycznie, nie pozwalając się rozwinąć sytuacji, przez co psuje całe piękno tej gry. Niekiedy to kibice, czy zawodnicy wymuszają reakcje sędziego, które są niepotrzebne i przedwczesne, co stanowi o tym, że dany sędzia nie ma predyspozycji psychicznych na wykonywanie tego zawodu i że przez swoją niepewność w podejmowanych decyzjach może wprowadzać zamęt w szeregach kibiców i wszystkie osoby postronne. Jednakże wspomniana wcześniej niewiedza kibiców wynikająca z braku zainteresowania się tym sportem od strony merytorycznej, oraz emocje i doznania jakim poddani są fani drużyn podczas meczu, powodują nerwowe sytuacje na trybunach w chwilach, kiedy sędzia właśnie stosuje korzyść, lub też decyduje się puścić grę interpretując zachowania zawodników jako zdrową walkę o piłkę.