Nie tylko sport

Rozmowa z Mateuszem Borkiem komentatorem Polsat Sport

Pod gorzowski hotel Qubus, gdzie rozmawialiśmy podjechał luksusowym Mercedesem C240 - model kombi. Kariera Mateusza Borka może do znudzenia przypominać model jego samochodu. Elegancki, modny i dystyngowany wóz do setki rozpędza się w niecałe 10 s. Borek też 10, ale lat pędził do szczytu swojej kariery. Teraz jest najbardziej rozpoznawalnym sportowym głosem telewizji.

Z małego miasta na salony. Twoja kariera może być przykładem dla wielu polskich nastolatków...
Nie, chyba tak nie można stawiać sprawy. Wszędzie ludzie rodzą się tacy sami w Warszawie, Poznaniu, Gorzowie Wielkopolskim i w mojej Dębicy i w jeszcze mniejszych miasteczkach. Także jest to bardziej kwestia, jaki się człowiek urodził, w jakich warunkach dorastał i przy kim się wychowywał, ile czasu poświęcali mu rodzice i co dostał od Bozi. Wydaje mi się, że ważne jest pochodząc z małego miasteczka czy ze wsi, żeby się nie bać. Jest to główna przyczyna tego, że czasami czegoś młodym ludziom brakuje. Oni się już z założenia, jakby z klucza, czują się gorsi od tych, którzy dorastają w wielkich metropoliach i mają dostęp do "większego świata". Myślę tu o normalności, czyli teatrze, kinie, koncertach. O tym, że jak wychodząc na ulicę mija się każdego dnia tysiące ludzi, których nie znamy, a w małym mieście zna się praktycznie każdego. Ja wyjechałem wcześnie z miasta i na pewno do wszystkiego, co robiłem miałem więcej sił i energii. Nie mówiłem nigdy o karierze, karierę to miał Boniek. Ja mam przygodę z mikrofonem i bardzo lubię to robić.

Dlaczego zdecydowałeś się zarabiać na życie komentując mecze, przecież byłeś znakomicie zapowiadającym się skrzypkiem?
Znakomicie to może nie(śmiech). Słuch miałem bardzo dobry, talent chyba też, natomiast za bardzo lubiłem sport, a za mało ćwiczyłem na skrzypcach i byłem zbyt leniwy. Zdałem sobie sprawę w pewnym momencie swojego życia, że Niccolo Paganinim nie będę, ani nawet nie będę grał drugich skrzypiec w filharmonii. Stwierdziłem, że szkoda czasu i trzeba brać się za inne rzeczy. Rekreacyjnie jeszcze grałem, ale od 10 lat nie trzymałem instrumentu w ręce.

A z nauką też szło ci tak opornie?
W moim domu rodzinnym fajne było to, że wychowywaliśmy się luźno, ale z zasadami. Nigdy rodzice nie wymagali od nas, żebym miał piątki ze wszystkich przedmiotów. Chodziło o to, żeby z tych przedmiotów, z którymi wiązałem przyszłość, żeby nie być średnim, dobrym czy nawet bardzo dobrym, ale celującym, po prostu najlepszym! Ja wiedziałem, że ani fizyką, chemią, ani matematyką nigdy nie będę się zajmował, więc miałem mierny z tych przedmiotów. Nigdy mnie to nie interesowało i nikt mnie nie zmuszał, żebym się tego uczył.

W takim razie, kiedy najlepszy komentator w kraju będzie mógł się pochwalić dyplomem zawodowego dziennikarza?
Nigdy (śmiech).Studiuje już 12 lat. Najpierw biznes w Nowym Sączu, później dziennikarstwo. Jak sobie przypominam, mieliśmy fajny rocznik siedziałem z Jackiem Jońcą z TVP. Chodził ze mną do grupy Czarek Kowalski, obecnie szef działu piłkarskiego w "FAKCIE". W naszej klasie była też Patrycja Redo z TVN-u. Patrząc z perspektywy czasu, to był naprawdę super rocznik.

Rocznik, który zaistniał...
Każdy z nas na swój sposób się wybił i zabłysnął w tej branży. Miło jest oglądać kolegów z ławki w telewizji.

Wszyscy ukończyli?
Niektórzy tak, niektórzy nie. Czarek też nie ukończył, od tamtego przekomarzamy się, kto jest bardziej wykształcony. Ja przerwałem na czwartym roku, a on na trzecim, także jeszcze wcześniej niż ja. Byłem na dwóch "dziekankach", kilka razy wznawiałem te studia. Później przeniosłem się do Wrocławia, ale jakoś tak zabrakło sił i motywacji. Chociaż nie ukończyłem studiów, sam wykładałem dziennikarstwo rok na Uniwersytecie Wrocławskim i muszę przyznać, że to bardzo przyjemne stawiać oceny do indeksów. Odkryłem w sobie talent pedagogiczny i nie wykluczam, że jeśli ktoś będzie miał kiedyś ochotę, że nie wrócę do tego.

Co twoim zdaniem było głównym czynnikiem, który zadecydował, że zaszedłeś w życiu tak daleko?
Powiedziałbym, że wszystko po trochu: optymizm, otwartość i wychowanie z domu, liczba podróży, możliwość obcowania z różnymi ludźmi na świecie. Wychowywałem się w czasie, kiedy w tym kraju był jeszcze komunizm. Jak gdyby w domu nauczono mnie, że nie nosiłem głowy nisko, nie byłem zestresowany, nie czułem się nigdy gorszy od mojego rówieśnika, z "normalnego świata" - Europy kapitalistycznej. Zawsze twierdziłem, że trzeba dać coś z siebie, trzeba się postarać. Dziennikarstwo to jest jeden z zawodów, w którym duże znaczenie ma talent, coś tam pewnie "Ten u góry" mi dał i trzeba to wykorzystać! Najgorsze co może zrobić człowiek to nie wykorzystać talentu. Nie to, że ma słabości, że zgrzeszy, że zrobi coś niezgodnego z tym jak się powinien zachowywać, tylko z tym jak sam, świadomie zmarnuje swój to, co dostał od Bozi.

Jakie rady dałbyś młodym adeptom dziennikarstwa by odnieść sukces na tym rynku?
Jeśli czują, że mają talent i wierzą, że tak ma wyglądać ich życie, niech się nie poddają. Trzeba iść do przodu, czytać książki, nie tylko sportowe, chodzić do teatru i do kina. Dlaczego dzisiaj dziennikarstwo sportowe stoi na tak niskim poziomie? Dlatego, że trafiają najczęściej do zawodu młodzi ludzie, którzy są wychowani na "Przeglądzie Sportowym" i dwóch innych gazetach. Żeby dziś w tym zawodzie zaistnieć, ale nie tylko, żeby zobaczyć swoje nazwisko pod artykułem w gazecie, człowiek musi zbudować własną osobowość i własną wartość. Chodzi o to, żeby mieć swoje zainteresowania pozasportowe, bo wtedy można mieć parabolę, do czegoś się odnieść, znaleźć odpowiednik do tego, co się w życiu robi. Zawsze mówię, że cenię młodych ludzi, którzy mają pasje. Niech jeden zbiera znaczki, drugi kolekcjonuje motyle, trzeci niech zajmuje się historią powszechną, a czwarty czymś innym, ale niech będą w tym najlepsi. Nie dobrzy, nie dostateczni, ale najlepsi!

Szybkie samochody, piękne kobiety, sztuka, co jeszcze pasjonuje najbardziej znanego komentatora w kraju?
Ludzie, którzy mają pasje, z którymi się nie nudzą i z którymi miło można spędzić czas. Kiedyś lubiłem również łowić. Niedługo jedziemy do Piotra Świerczewskiego na łódkę i tam może coś połapiemy. Obecnie najbardziej pochłaniają mnie podróże. W zeszłym roku z Bożydarem Iwanowem wybraliśmy się do Miami i Portoryko. Zimą chcemy polecieć do Argentyny, pójdziemy na dwa mecze, chciałbym zobaczyć derby w Buenos Aires nigdy nie byłem jeszcze na La Bomboniera. Później popłyniemy statkiem do Montevideo, a potem na wakacje do Brazylii.

Rzeczywiście jesteś takim poliglotą, że przeglądanie najważniejszych europejskich tytułów piłkarskich nie sprawia Ci najmniejszego problemu?
To nie tak, że opanowałem tyle języków. Wydaje mi się, że po angielsku mówię nieźle, rosyjsku też nie najgorzej. Gazety sportowe mają specyficzny język, co ułatwia zrozumienie. Czasami jak mam problemy, szczególnie przy długich wywiadach, korzystam z pomocy życzliwych ludzi. Jak nie rozumiem czegoś po niemiecku dzwonie do Romana Kołtonia, po włosku do Bońka, po hiszpańsku do Kowalczyka albo Trzeciaka.

W jednym z wywiadów wyraziłeś chęć założenia agencji komentatorów. Czy te plany są nadal aktualne?
Bardzo bym chciał, ale kontrakty ze stacjami są tak sformułowane, że nie pozwalają być wolnym graczem. Realia są jednak takie, że telewizje chcą mieć własne twarze i to by chyba nie przeszło.

U was w Polsacie jest zacięta rywalizacja, kto będzie komentował najważniejszy mecz?
Nie, nie ma rywalizacji. Tak jak w drużynie wiadomo, kto przed meczem ma strzelać karne...Istnieją pewne niepisane zasady i przez to nie ma jakiejś zazdrości. Kiedy przychodziłem do Polsatu, podpisałem umowę, że będę komentował najważniejsze mecze. Kiedy będę wiedział, że mój czas jako komentatora minął, nie będę się ścigał z młodzieżą i dam szansę innym. Niedawno przyszedł do nas Marcin Feddek, który w TVP czuł się niedowartościowany, prowadzi teraz sam programy i ma szanse wykazania się.

Jak to wszystko wygląda od środka?
Niesamowicie mocne światła i bardzo dużo kabli. Nie ma atmosfery przytulności czy domu. Pierwszy raz przed mikrofonem człowiekowi wydaje się, że jest mocny, że ma opanowany stres brakuje jednak doświadczenia. Często przed programem nie wszystko jest przygotowane i na 30 sekund przed wejściem na antenę idzie dużo mięsa. Nagle słyszysz 3,2,1 i już jesteś sam. Masz świadomość, że z drugiej strony są ludzie, ale nikt ci już nie pomoże.

Słyszałeś powiedzenie: "Komentator to niespełniony piłkarz, a piłkarz to niespełniony człowiek"? Też miałeś aspiracje, by zostać sławnym piłkarzem?
Jak byłem młody, bardzo młody i chodziłem do szkoły muzycznej, tata nie pozwolił zapisać mi się do klubu. W domu zawsze była mała wojna, gdyż nikt poza mną nie interesował się sportem. Ślęczałem godzinami na podwórku, ale musze powiedzieć, że byłem w reprezentacji szkoły i to nie tylko w piłce nożnej. Nieźle grałem w ręczną, kosza oraz siatkówkę. O ile w podstawówce nie było widać w ogóle żadnej różnicy, to w liceum już dostawaliśmy lanie od tych, którzy regularnie trenują. Kiedy graliśmy na dużej płycie, brakowało nie tyle zdrowia, co zwykłej techniki.

Twój styl bycia budzi u niektórych kontrowersje. Odwaga oraz śmiałość pomagają ci w życiu czy wręcz odwrotnie?
Odwaga oczywiście mi pomaga. A czy budzę kontrowersję to mnie już nie obchodzi. Żelu używam właściwie od dzieciństwa, chociaż ostatnio przerzuciłem się na glinkę. To, że mnie ktoś nie zna i ocenia tylko po tym, że nosze skórę i ciemne okulary, to tylko źle świadczy o tym człowieku.

Niektórzy zarzucają ci stronniczość. Kiedy komentujesz mecze z udziałem np. Realu Madryt widać, że kibicujesz Królewskim. Czy zawodowy dziennikarz może pozwolić sobie na otwartą sympatię dla którejś z drużyn?
Nie powinien, ale jeśli występuje drużyna grająca najpiękniejszą piłkę na świecie... Mam słabość do Realu i Milanu, ale mam równocześnie do nich żal, za ten sezon.

Komu kibicowałeś więc w tegorocznym finale LM?
Jerzemu Dudkowi! Jest znakomitym bramkarzem a do tego skromnym i miłym człowiekiem. Chciałem, żeby to on uniósł w górę Puchar Europy.

Przejęzyczenia oraz błędy językowe są wliczone w ten zawód. Pamiętasz swoją największa gafę?
Staram się dość mocno kontrolować, wobec tego nie robię zbyt wielu błędów. Pamiętam jednak swoja największą wpadkę. Przez błąd kierownika produkcji, za szybko weszliśmy na antenę, a ja o tym nie wiedziałem i poszło trochę łaciny podwórkowej.